Mannsins smæð

Harðskeytt norðanhríðin hristir og skekur samfélagið. Það er heimsendir í Reykjavík og aðrir landshlutar fara ekki varhluta af þessari smæð mannsins gagnvart máttarvöldunum. Heimskautaveturinn fer hamförum og minnir okkur óþyrmilega á það að við búum ekki á Kanaríeyjum heldur norður við heimsskautsbaug.

En einhvern veginn er það svo að maðurinn virðist ekki alltaf gera sér grein fyrir þessari smæð sinni. Menn ana út í umferðina án þess að hugsa út í að það þarf að þurrka snjóinn af afturrúðunum og ljósunum og auðvitað að vera ekki að þvælast á sumardekkjum. Og menn æða á brotajárni til Noregs þegar allra veðra er von á sama tíma og fulltrúar þjóðarinnar rembast eins og rjúpa við staur við að finna hvernig hægt er, svo sómi sé að, að sleppa einum fulltrúa sínum við að axla ábyrgð á gerðum eða ekki gerðum einhvern tímann í gamla daga.  

Eftirlitskreppan

Það hefur mikil kreppa gengið yfir í eftirlitsiðnaði landsmanna að undanförnu. Hvert hneykslið hefur rekið annað og þjóðin staðið í forundran. Menn spyrja sig hvort þeir  hafi verið að borða afurðir dýra sem borðað hafa eitrað gras eða verið haldin einhverri dioxinmengun. Hvort konur þessa lands gangi með ónýt sílikonbrjóst eða hvort matvælin okkar hafa verið söltuð með iðnaðarsalti sem enginn veit með sönnu hversu skaðlegt það er þótt enginn hafi dáið af þess völdum síðustu 13 ár og enginn myndi sennilega ekki taka eftir þessu ef það yrði notað í önnur 13 ár. Það gefur augaleið að einhverstaðar er eitthvað bilað og geta skýringarnar verið margar. Ein sem lítið hefur verið rætt um er sá hugsanlegi möguleiki að þeir sem eftirlitið áttu að framkvæma hafi svo vel þekkst persónulega við þá sem þeir áttu að líta eftir að þeir hafi séð í gegnum fingur við þá. Vitað er að þetta gerðist einu sinni í tilfelli fjármálaeftirlitsins, þar sem þeir bjuggu í sömu götu bankastjórinn og starfsmaður fjármálaeftirlitsins sem átti að hafa eftirlit með honum. Þessi hætta er alltaf fyrir hendi í litlu samfélagi og spurningin er hvernig það sé hægt að hindra. Hugsanlega er ein leið að flytja eftirlitsstofnanirnar á önnur landssvæði en fyrirtækin sem líta þarf eftir. Þetta mun t.d. eitthvað verið gert í Noregi. Annað atriði í þessu sambandi vekur athygli, af hverju eru fyrirtæki í gjörólíkri starfsemi en þau eru stofnuð til. Dæmi: Af hverju í ósköpunum eru olíufélög að vasast  í áburðarinnflutningi og brugghús í innflutningi á salti. Spyr sá sem ekki veit. Allavegana er augljóst að það vantar fagmennsku og heiðarleika í öll þau störf sem lítur að viðskiptum hverskonar og eftirlit með þeim. Það verður líka að hreinsa burt klíkuskap, kæruleysi og græðgi úr þessari starfsemi þannig að hún komist á heilbrigðan grundvöll neytendum þessa lands til góða. 

Myrkravernd

Jónas heitin Jónasson útvarpsmaður endaði gjarnan þætti sína á að biðja viðmælendur sína að passa sig á myrkrinu, þetta sama myrkur vill nú blessaður umhverfisráðherrann okkar vernda. Í nýlegum umræðum á alþingi um svokallaða ljósmengun kom hún fram með þetta stórkostlega nýyrði myrkravernd. Mátti á máli hennar skilja að allt þetta blessað ljós væri að ganga af gamla góða myrkrinu dauðu og þyrfti því að vernda það eins og hverja aðra tegund í útrýmingarhættu. Þetta er auðvitað drepfyndið. Íslenska þjóðin hefur frá upphafi vega verið í stöðugu stríði við hið ógnalanga myrkur og skugga vetrarins. Svandís blessunin ólst sennilega ekki upp í sveit í rafmagnsleysi og kulda, umvafinn þessu dásamlega myrkri þar sem draugar og forynjur eru hvarvetna á vappi. Vel má vera að lýsingin til dæmis í Reykjavík sé orðin svo ofkeyrð að ekki sjáist í stjörnubjartan himininn ásamt hinum leiftrandi björtu norðurljósum. En ráðið við því er ekki að stofna öryggi og vellíðan þéttbýlisbúa með því að slökkva ljósin heldur auðvitað að fara með ferðamennina út í auðnina það sem þessum miklu gæðum sem eru stjörnubjartur himinn og leiftrandi norðurljós verður notið ótruflað. Þeir sem eru að koma til þess að reyna íslenskt myrkur leita þess ekki í hálfrökkum öldurhúsum Reykjavíkur heldur á víðfeðmum snævaþökktum auðnum þar sem gulur máninn bleika lýs upp grund og þúsundir stjarna skína í heiðhvolfi háu.

Hollustuhræsni

Jólin eru liðin með öllu sínu áti og drykkju, hangikjöti, hamborgarahrygg og rjúpu. Þjóðin át yfir sig að vanda en samviskan lúrði undir, aðeins grillti í raddir sem sögðu að þetta væri ef til vill ekkert voðalega hollt. Fjölmiðlarnir sáu til þess að samviskan var ekki alveg svæfð. Svo leið árið í aldanna skaut, áramótaheit voru strengd við undirleik margradda kórs ýmissa sjálfskipaðra hollustusérfræðinga. Og viti menn líkamsræktarstöðvarnar troðfylltust af fólki með nýju fínu áramótaheitin sín. Og hver einasta verslun og hamborgarabúlla fór að auglýsa hollustu sem best hún gat. Hollustuhræsnin er nú um það bil í hámarki og verður líklega næstu daga og fram á bóndadag ef líkum lætur. Þá kemur þorramaturinn og hollustan gleymist. Hið hlægilega er að þessu sinni að enginn veit eiginlega hversu hollt það er sem menn láta í sig. Krabbameinsvaldandi áburður er borin á túnin og iðnaðarsalt er notað í matinn og stundum er hann mengaður frá sorpbrennslustöðvum. Hreinleiki íslenskra matvæla er horfinn en við eigum samt hollustu og bestu matvæli í heimi en að sönnu ekki þau ódýrustu.

Okurflug

Það stendur ennþá til að hækka fargjöld í innanlands flugi og að þessu sinni duglega frá og með aprílbyrjun næstkomandi. Nú eru það svo sem engin ný tíðindi að fargjöld í innanlandsflugi hækki, eiginlega hefur hér verið stundað okurflug allt frá því að maður man fyrst eftir sér. Segja má að þetta hafi verið eðlilegur hlutur á meðan hin svo kallaði kolkrabbi hélt utan um þetta eins og flest annað í þjóðfélaginu en því miður hefur breytingin ekki orðið mikil eftir að tök hans losnuðu. Að vissu leyti hefur skattmann tekið við hlutverki hans. Alltaf er verið að finna upp einhverja nýja skatta á þessa lífæð landsbyggðarinnar. Og eitt af síðustu verkum Steingríms frá Gunnarsstöðum var að heimila hækkun lendingargjalda í Reykjavík auk þess að demba einhverjum kolefnisskatti ofan á kolefnisskatt Evrópusambandsins. Aðspurður um það hvers vegna lendingargjöldin hefðu verið hækkuð sagði hann að það þyrfti að reka flugvellina. Mikið rétt, en til að hafa flugvelli þarf flugvélar til að lenda á þeim og til að hafa flugvélar þarf að hafa einhverja til að ferðast með þeim. En þetta skilja menn ekki í Kelduhverfinu, enda varla komnir inn í bílaöldina þarna. Vinstri grænir hafa talað mikið og fagurlega um ferðaþjónustu sem framtíðaratvinnugrein en þetta er varla eitt skrefið í að efla hana. Mikið væri nú indælt ef að menn hefðu hugsun á því í nafni norrænnar velferðar að koma á niðurgreiðslum fargjalda fyrir það fólk sem ekki getur af heilsufarslegum eða félagslegum ástæðum notfært sér þjónustu hinnar heilögu blikkbelju, en margt af því fólki er meðal þeirra sem aldrei hefur haft efni á því að njóta þess lúxus sem innanlandsflug á Íslandi er.

Mænt á Bessastaði

Fyrst smá athugasemd. Ríkissjónvarpið er búið að birta viðbrögð háskólakennara á Akureyri við Vaðlaheiðarskýrslunni sem hann að sjálfsögðu telur ekki mikils virði. Að öðru.

Margir mæna nú löngunaraugum til Bessastaða enda þykir sú jörð hin ágætasta þó svo að breskum fjölmiðlamönnum hafi ekki þótt mikið til koma þegar hún Dorrit gerðist húsfreyja á stað þeim og þótti hún heldur taka niður með því að giftast búandkarli þeim sem þar bjó. En eitthvað virðist staðurinn hafa sér til ágætis og mörg nöfn eru nefnd þegar rætt er um næsta ábúanda þar. Og jafnvel þó að Ólafur haldi eftir smá glufu opinni svo hann geti skriðið inn ef hann ákveður að hætta við að hætta en slíkt gæti vel komið til greina til dæmis ef frambjóðendur reynast lítt eftirsóknarverðir. Það hafa svo sem ýmis nöfn verið nefnd, til að mynda Jón Gnarr en varla eru menn yfir sig spenntir fyrir því að framleidd verði serían forsetavaktin. Menn hafa nefnt Pál Óskar og má vel vera að einhverjum hugnist að sjá forsetan koma alveg gorgious niður diskóljósafoss við Bessastaði, en vissulega færi það í sögubækur ef hommi væri forseti og lesbía forsætisráðherra. Nokkur fleiri nöfn hafa verið nefnt hið ágætasta fólk örugglega en engir skemmtikraftar, þannig að forsetaembættið yrði aftur virðulegt, valdalaust en frekar leiðinlegt tylliembætti, laust við þá djörfung, nýsköpun og áræði sem hið nýja Ísland hefur svo mikla þörf fyrir.

Vaðlaheiðarblús

Nú rétt fyrir helgi bárust af því fréttir að einhver mannvitsbrekkan fyrir sunnan, verkfræðingur sem eitthvað vann að hvalfjarðargöngum hafi sent frá sér skýrslu um Vaðlaheiðargöng þar sem hann telur þau óráð hið mesta og að þar muni milljarðar falla á skattborgara.  Að sjálfssögðu var þessari skýrslu slegið upp sem aðal frétt í Ríkissjónvarpinu á meðal álitsgjafa þar var Vinstri græna skákstelpan úr Kópavogi Guðfríður Lilja sem einhverja hluta vegna hefur verið í mikilli krossferð gegn framkvæmd þessari. Vissulega kostar þessi framkvæmd einhverja milljarða en líklegt er að vegtollar muni greiða þetta að talsverðu leyti einfaldlega vegna þess að menn muni ekki að minnsta kosti ekki á veturna nenna að fara Víkurskarðið. Og ef alvara verður gerð að því að leggja niður sjúkrahúsið á Húsavík verður bara þess vegna um talsverða umferð þarna á veturna.  Jafnvel þótt sýna megi fram á að þessi framkvæmd muni að einhverju leyti lenda á skattborgurum er slíkt ekkert nýnæmi, tókum Hörpu sem dæmi. Hún átti upphaflega að kosta um það bil 4-5 milljarða en endaði í 28. m.a. vegna þess að spilltum einkaaðilum var hleypt þarna að. Harpan verður aldrei sjálfbær framkvæmd en hún er af mörgum talið falleg bygging og samfélagsleg nauðsyn. Ekki verða Vaðlaheiðagöng neitt sérlega falleg en um samfélagslegan þátt þeirra þarf ekki að deila. Þau munu verða þáttur í með öðru að gera norðausturland að sterkri efnahagslegri heild til frambúðar löngu áður en búið verður að greiða Hörpuna niður.

Athugasemd: Af hverju hefur sjónvarp allra landsmanna ekki talað við neinn fulltrúa norðan manna vegna þessa máls. Er Páll Magnússon handbendi einhverja vinstri grænna klíku sem stjórnað er af Guðfríði Lilju, Ögmundi og SÁÁ.?

Áramót óvissunnar

Segja má að síðasta ár hafi liðið í aldanna skaut í algjörri óvissu og sama óvissan ríkir einnig nú í upphafi þessa nýja afmælisárs Akureyrar. Forsetinn okkar gaf tóninn með nýársávarpi sínu þar sem hann sagði að hann mundi líklega hætta haldandi þó opinni einhverri glufu til að halda áfram. Ríkisstjórnin var áður búin að leggja þann kapal í venjubundnu gamlársdagspartýi sínu á Bessastöðum en auðvitað er allt í óvissu hvort sá kapall muni ganga upp enda margir óánægðir með útkomuna.

Úti í Evrópu er svo ekki minni óvissa. Tvísýnt er hvort evran og þar með reyndar sjálft Evrópusambandið lifi af alla þessa skuldavitleysu sem sum ríkin virðast hafa lent í. Oft vegna ævintýralegrar spillingar sem þar ríkir eins og dæmin sanna til dæmis í Grikklandi. Og vestan hafs kjósa Kanar sér nýjan forseta næsta haust ef þar verður ekki allt í upplausn vegna kjarnorkustyrjalda við Íran. Nema arabíska vorið teygi sig þangað og reki Ayatollana frá völdum áður en þeir ná að demba þjóðinni út í tortímingu kjarnorkustyrjalda með orðin "Mikill er Allah" á vörunum.

Hvítur heimsendir

Ef ráða mætti af fréttum fjölmiðla síðustu daga mætti ætla að heimsendir væri á næsta leyti, hvítur heimsendir. Yfir höfuðborgarsvæðinu liggur 33 cm snjólag og mun það hið þykkasta í desember síðan mælingar hófust í kringum 1920. Nú er það svo sem engin frétt þó snjór fari jafnvel í tvöfalt meira magni en þetta en þarna syðra virðist ekki meiri snjór en þetta færa allt úr skorðum. Björgunarsveitir eru sendar út um allt til að pikka út misjafnlega vanbúna bíla sem sumir hverjir leggja af stað án þess að nokkur möguleiki sé á því að þeir komist eitthvað. Snjóruðningstæki eru auðvitað allt of fá enda gerist þetta varla nema einu sinni til tvisvar á áratug. Að þessu leyti búa til dæmis Akureyingar mun betur, þessar aðstæður eru það árvissar að til er útbúnaður og mannskapur til að bregðast við þó vissulega geti hugsanlega komið til svo öflugs óveðurs að til neyðarástands komi.                                                                                                                                                         Eiginlega hvarflar að manni hvort það sé hagstætt að koma á fót hér á landi svo stórum þéttbýliskjörnum að það skapi vandræði í því rysjótta og breytilega veðurfari sem þessi eyja okkar norður í dumbshafi býður upp á.

Ein lítil jólasaga

Eftirfarandi jólasögu af Brekkunni heyrði ég á dögunum. Saga þessi er næstum því svo ótrúleg að hún gæti sem best verið sönn og af henni ná ýmsan lærdóm draga.

Það var aðfangadagur. Fallegasta villan á Brekkunni stóð ljósum prýdd úti sem inni. Nokkuð yfirdrifnar jólaskreytingar eins og oft gerist hjá betri borgurum. Í villu þessari bjó par eitt, ung kona af besta standi bæjarins sem nýlokið hafði háskólaprófi frá fínasta háskólanum í landinu og kærasti hennar, strákur sem unnið hafði verkamannavinnu en síðan farið út í alls kyns brask. Hafði hann auðgast allnokkuð af þessu en þó þótti stúlkan hafa nokkuð tekið niður fyrir sig með því að bindast honum. Kærastinn átti sjö ára son með ungri konu sem vann láglaunastarf og átti vart til hnífs og skeiðar því hafði hann nú ákveðið að taka soninn yfir jólahátíðina.

Leið nú hátíðin við glys og glaum. Að því loknu hélt drengurinn aftur heim í kotið til móður sinnar. Spurði hún hvað faðirinn hefði gefið honum í jólagjöf. Sagði drengurinn að hann hefði fengið 32 tommu flatskjá. Spurði hún þá hvort hann hefði ekki komið með flatskjáinn með sér en hann sagði að ákveðið hefði verið að flatskjárinn stæði í fínu stofunni í villunni. Spurði móðirin nú hvort hann hefði þá ekki fengið neitt fleira og hvað hann eigi við. Fór hún því næst fram í eldhús og sótti einfalda, hvíta snjóþotu og rétti honum. "Þetta er jólagjöfin til þín frá mér." Drengurinn grét af gleði um leið og hann tók við þotunni en 32 tommu sjónvarpsskjárinn var gleymdur.